Periyodik Ne işe yarar(cetvel)

Periyodik Tablo (Cetvel) Ne İşe  Yarar  ve Ne İçin  Kullanılır

• Periyodik tablo elementleri proton sayısına göre  düzenleyen  bir tablodur. Ayni kimyasal  özelliğe   sahip  olan elementleri  ayni  grupta toplayarak element ve özelliklerini   kolayca  bulmamıza  yardımcı  olur.

Periyodik cetvel elementlerin kimyasal ve fiziksel  özelliklerini  periyodik olarak gösteren çizelge.

Elementlerin fiziksel ve kimyasal özelliklerindeki  benzerliklerin araştırılması  fizik ve kimyacıları ilgilendirmiştir. Gerçi benzer özelliklerdeki  elementlerin sıralanabilmesi için bilinen elementlerin  özelliklerinin  öncelikle ortaya  konulması  gerekir. Altın ,  gümüş , kalay,  bakır , kurşun ve cıva gibi elementler eski çağlardan beri biliniyordu. Bir elementin ilk bilimsel olarak bulunması  1649  yılında Henning Brand’ın fosforu bulmasıyla başlar. Bundan sonraki 200  yıl  boyunca elementler ve onları bileşikleri hakkında kimyacılar tarafından pekçok  bilgi  elde edildi. Bununla beraber 1869 yılına kadar toplam  63 element bulunabilmişti. Bilinen elementlerin sayısı arttıkça, bilim adamları elementlerin  özelliklerinin  belli kalıplara oturduğunu  anlamaya  başladılar.

1817 yılında Johann Dobereiner benzer kimyasal  özellikler   sahip  olan stronsiyum, kalsiyum ve baryuma bakarak, stronsiyumun atom ağırlığının kalsiyum ve baryum atom ağırlıklarının ortasında olduğuna  dikkat çekti . 1829 yılında klor, brom ve iyot üçlüsünün de benzer  özellikler  gösterdiği bulundu. Yine benzer davranış lityum,  sodyum  ve potasyum için de gözleniyordu. 1829 ve 1858 yılları arasında bu  konuda  pek  çok araştırma  yapıldı. Bu sırada halojenler grubuna  katıldı . Oksijen, kükürt, selenyum ve tellür bir grubun üyesi olarak düşünülürken azot, fosfor, arsenik, antimon ve  bizmut başka bir grup içine  yerleştirildiler .

İlk periyodik tabloyu oluşturma şerefi Fransız bilim adamı A. E. Beguyer de Chancourtois’e düştü. De Chancourtois,  silindirin   çevresine  16 kütle  birimleri yerleştirerek  elementleri buraya oturttu. Benzer  özelliklerdeki  elementler bu  silindir üzerinde düşey satırlarda  yer  alıyordu. De Chancourtois, “Elementlerin  özellikleri  sayıların özellikler  ile ilişkilidir” dedi ve her yedi elementte bir  özelliklerin  tekrarlandığının  farkına vardı. Bu tablo  kullanılarak  birkaç  metal  oksidin stokiyometrisi önceden tanımlanabildi. Ne yazık ki bu cetvel üzerinde elementlerden başka bazı iyonlar ve elementlerde  yer alıyordu.

İngiliz kimyacı John Newlands 1863 yazdığı bir yazıda benzer fiziksel  özelliklere  göre elementleri 11 gruba  ayırmıştı . Atom ağırlıkları sekizin katı kadar olan elementlerin özellikleri  benzerdi. 1864 yılında yazılan bir yazıda Newlands bunu Oktav kanunu (Law of Octaves) olarak tanımladı. Bu kanuna göre herhangi bir element tablodaki sekizinci elementle benzerlikler gösteriyordu.

Genelde periyodik tablonun  babası  olarak Alman bilim adamı Lother Meyer ve Rus bilim adamı Dmitri Mendeleev kabul edilir. Her ikisi de birbirinden habersiz olarak dikkate değer  benzer  sonuçlar  ürettiler. Mendeleev atomların artan atom ağırlıklarına göre sıralandıklarında belli  özelliklerin  tekrarlandığını görmüştür. Daha sonra elementleri tekrarlanan  özelliklerine  göre  alt  alta sıralayarak ilk iki periyodu yedişer, sonraki üç periyodu ise onyedişer element içeren bir periyodik  sistem  hazırlamıştır. Mendeleev’in hazırladığı periyodik  sistemde  bazı  yerleri  henüz keşfedilmemiş elementlerin olduğunu düşünerek boş bırakmıştır. Daha sonra bulunan skandiyum, galyum, germanyum elementleri tablodaki boşluklara  yerleşmişlerdir .

1895 yılında Lord Rayleigh, kimyasal olarak inert  yeni  bir gazı (argon)  keşfettiğini  bildirdi. Bu element periyodik tabloda bilinen hiçbir  yere  oturtulamadı. 1898 yılında William Ramsey bu elementin klor ile potasyum arasında bir  yere   konulabileceğini  önerdi. Helyumda  aynı  grubun bir üyesi olarak düşünüldü. Bu grup elementlerinin  değerliklerinin sıfır olması nedeniyle sıfır grubu olarak adlandırıldı.

Mendeleev’in periyodik tablosu her ne kadar elementlerin periyodik  özelliklerini  gösterse de neden  özelliklerin  tekrarlandığı  konusunda  herhangi bir  bilgi  vermemektedir.

1911 de Ernest Rutherford atom  çekirdekleri  alfa  parçacıklarının  saçılması deneyiyle çekirdek  yükünün  belirlenebileceğini  gösterdi. Rutherford’un gösterdiği diğer bir şey bir çekirdeğin yükünün atom ağırlığı ile  orantılı  olduğuydu. Yine 1911 de A. Van den Broek bir  seri   çalışmasıyla  elementlerin atom ağırlıklarının atom üzerindeki yüke yaklaşık eşit olduğunu gösterdi. Bu yük daha sonra atom  numarası  olarak tanımlandı ve periyodik tablodaki elementleri  yerleştirmede   kullanıldı . 1913 de Henry Moseley bir grup elementin X-ışınlar spektrum çizgilerin dalga boylarını ölçerek, atom  numarası  ile elementlerin X-ışınları dalga boylarının ilişkili olduğunu gösterdi. Bu  çalışma  Mendeleev, Mayer ve diğerlerinin yaptığı gibi atom ağırlıklarını  temel  seçmedeki yanlışlığı gösteriyordu.

Fakat neden periyodik  özellikler  gözleniyor  sorusunun   yanıtı  ise Niels Bohr un elementlerdeki  elektronik  yapıyı  incelemesiyle  başlar diyebilir.

Periyodik tablodaki en son  büyük  değişiklik, 20. yüzyılın ortalarında Glenn Seaborg’un çalışmasıyla  ortaya çıktı.  1940  da plutonyumu bulmasıyla  başlayan   araştırması , 94 den 102 ye kadar olan tüm uranyum ötesi elementlerin bulmasıyla sürdü. Periyodik tablodaki lantanit  serisinin   altına  aktinitler  serisini   yerleştirdi . 1951 de Seaborg bu  çalışmaları  ile kimyada Nobel  ödülünü   kazandı . 106 nolu element seaborgiyum (Sg) olarak adlandırıldı.

kaynak=http://performans0101.tr.gg/